Maý — taryhyň we sungatyň baky bitewüligi

Döwrangeldi GAÝYPGULYÝEW, žurnalist.

Maý aýy — tebigatyň doly janlanyp, bütin durky bilen gök lybasa bürenýän ajaýyp döwri. Hut şu günlerde tudananyň bişip ýetişmegi bilen, alasarlar baglarymyzy öz şadyýan sesleri bilen gurşap alýarlar. Tebigatyň bu bereketli aýy türkmen halkynyň ruhy dünýäsini baýlaşdyran taryhy şahsyýetleriň we şanly wakalaryň buýsançly pursatlary bilen utgaşýar. Şeýlelikde, maý aýynyň senenamasy opera sungatyndan nusgawy edebiýatymyza, ylmyň täze belentliklerinden milli gymmatlyklarymyzyň dabaralanmagyna çenli örän giň gerimi öz içine alýar.

Maý aýynyň senenamasy türkmen operasynyň ady rowaýata öwrülen aýdymçysy, Türkmenistanyň Gahrymany Maýa Kulyýewanyň (01.05.1920) doglan güni bilen başlanýar. Ol sazly sahnada döreden keşpleri bilen halkymyzyň ýüreginde ebedi orun aldy. Bu sene milli teatr sungatymyzyň gözbaşynda duran halypa artistleriň biri Kakabaý Durdyýewiň (01.05.1920) hem dünýä inen günüdir.

Edebiýat meýdanynda bolsa eserleri dünýäniň onlarça dillerine terjime edilen we häzirki zaman edebiýatynda uly mekdep döreden Döwletgeldi Annamyradowyň (02.05.1959) hem-de Beýik Ýeňiş habaryny öz sesi bilen halkymyza ýetiren diktor we ýazyjy Arap Gurbanowyň (03.05.1927) atlary aýratyn orun eýeleýär. Şol günlerde taryhçy alym Wadim Massonyň (03.05.1929) doglan gününiň bellenilmegi hem ylym dünýäsi üçin ähmiýetlidir.

Bu ýylyň maý aýy saz sungatymyzyň ussady, kompozitor Welimuhammet Muhadowyň (05.05.1916) doglan gününiň 110 ýyllygy bilen has-da dabaralanýar. Bu şanly sene mynasybetli paýtagtymyzda dabaraly konsertiň geçirilmegine garaşylýar. Şol gün aktýor hem-de dramaturg Bazar Amanowyň (05.05.1908) we meşhur sazanda Han Akyýewiň (05.05.1922) doglan günleri hökmünde hem bellenilýär.

7-nji maýda doglan saz sungatynyň halypasy Annageldi Jülgäýew (07.05.1929) we edebiýat dünýäsiniň görnükli wekili Rabindranat Togor (07.05.1861) özleriniň baky eserleri bilen bu aýyň medeni senenamasyny has-da baýlaşdyrýarlar. Ýeri gelende aýtsak, Togoryň hormatyna Merkuride krater atlandyryldy we paýtagtymyzdaky «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumynda onuň heýkeli oturdyldy.

Maýyň ilkinji ongünlügi edebiýatymyzyň ägirtleri bolan Aman Kekilowyň (09.05.1912), Taňryguly Taganowyň (09.05.1918), bagşy Daňatar Hudaýnazarowyň (09.05.1943) we çagalar ýazyjysy Kaýum Taňrygulyýewiň (10.05.1930) atlary bilen aýrylmaz baglydyr. 11-nji maý kompozitor Baýramdurdy Hudaýnazarowyň (11.05.1946), 14-nji maý bolsa ussat sazanda Çary Hekimowyň (14.05.1964) doglan güni hökmünde taryha girdi. Aýyň ortasynda, ýagny 15-nji maýda edebiýatymyzyň görnükli wekilleri Atajan Tagan  we Täçmämmet Jürdekow (ikisi hem 15.05.1940) dünýä indi. Şeýle hem sungatda at gazanan işgär, kompozitor Ýazgylyç Aşyrowyň (17.05.1959), şahyr Bazar Şalyýewiň (18.05.1951) hem-de žurnalist we ýazyjy Süleýman Ilamanowyň (18.05.1954) doglan günleri ýatdan çykmajak senelerdir.

Maý aýy diňe bir sungat däl, eýsem ylym bilen baglanyşykly pursatlaryň hem jemlenen döwrüdir. 10-njy maýda dünýä inen görnükli geograf alym, akademik Agajan Babaýewiň (10.05.1929) ylym dünýäsine goşan goşandy örän uludyr. 20-nji maýda doglan şahyr Annaberdi Agabaýew (20.05.1938) bolsa hemmämiziň söýüp diňleýän «Älemgoşar» aýdymynyň jadyly sözleri bilen kalplarymyzda hemişelik orun aldy. Mundan başga-da, 23-nji maýda halk bagşysy Döwletgeldi Ökdirow (23.05.1939) dünýä indi. Şeýle hem, maý aýynda Russiýanyň Astrahan (15.05.2009) we Edelbaý (16.05.2008) sebitlerinde akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň heýkelleriniň açylmagy, taryhymyza we medeniýetimize goýulýan sarpanyň halkara derejesindäki ykrarnamasyna öwrüldi.

Aýratyn bellemeli waka, 1990-njy ýylyň 24-nji maýynda «Dil hakyndaky» kanunyň kabul edilmegidir. Bu taryhy waka türkmen diline döwlet dili derejesini berdi. Şol gün türkmen prozasynyň ussady Hydyr Derýaýewiň (24.05.1905) doglan güni hökmünde hem gymmatlydyr.

Senenama diňe bir geçmişi däl, eýsem şu günümizi hem bezeýär. 25-nji maýda dünýä inen Kömek Kulyýewiň (25.05.1955) dramaturgiýa we edebiýat äleminde bitiren işleri döwrümiziň ähmiýetli sahypalaryna öwrüldi. 26-njy maýda tanymal futbolçy Goçguly Goçgulyýew (26.05.1977) dünýä inen bolsa, 28-nji maýda doglan şahyr Aşyrmät Garlyýew (28.05.1964) häzirki wagtda ussatlyk bilen galam ýöredip, ýaşlara halypalyk edip gelýär. Aýyň ahyrynda, ýagny 30-njy maýda medeniýet älemine Maksatmyrat Hydyrow (30.05.1963) ýaly zehinli artistler goşuldy.

Maý aýynyň her bir güni biziň medeni-ruhy mirasymyzyň dowamatydyr. Bu seneler arkaly biz öz geçmişimize we baý medeniýetimize täzeçe nazar aýlaýarys.

Programma
Günüňizi biz bilen başlaň!
Milli Info