Baharyň ilkinji aýy diňe bir tebigatyň janlanýan döwri bolmak bilen çäklenmän, eýsem, adamzat medeniýetine egsilmez goşant goşan ägirtleriň ençemesiniň dünýä inen aýydyr. Milli edebiýatymyzyň kerwenbaşylaryndan başlap, dünýä taryhynda yz galdyran şahsyýetleriň ençemesiniň doglan gününiň mart aýyna gabat gelmegi onuň edebiýat we sungat senenamasyndaky ornuny has-da tapawutlandyrýar.
Mart aýynyň senenamasy türkmen edebiýatynyň iň tanymal şahyrlarynyň biri Gurbannazar Ezizowyň (1940) doglan güni bilen açylýar. Onuň «Baharyň işi», «Türkmen sährasy», «Sungat», «Gaplaň» ýaly eserleri milli şygryýetimiziň täze belentliklere çykmagyna uly goşant goşdy. Şol gün dünýä edebiýatynyň ussady, ýaponiýaly Akutagawa Rünoske (1892) hem ýatlanylýar.
Türkmen edebiýatynyň «kerwenbaşysy» hasaplanýan Berdi Kerbabaýew (15-nji mart, 1894) we meşhur ýazyjy Beki Seýtäkow (31-nji mart, 1914) ýaly ussatlaryň doglan günleriniň bu aýa gabat gelmegi onuň edebi ähmiýetini has-da artdyrýar. Şeýle hem ýazyjy-şahyrlar Seýitnyýaz Ataýew (19-njy mart, 1924) we Çary Ýegenmyradow (10-njy mart, 1966) ýaly şahsyýetlerimiziň mart aýyndaky orny uludyr.
Mart senenamasy ylym äleminiň hem iň ähmiýetli sahypalaryny özünde jemleýär. Gündogaryň «Horezm buýsanjy» diýlip tanalýan beýik alymy Mahmyt Zamahşarynyň (19-njy mart, 1075) doglan gününiň hut şu aýa gabat gelmegi munuň aýdyň subutnamasydyr. Şeýle hem Magtymgulyşynas alym Mäti Kösäýewiň (20-nji mart, 1906) we tanymal pedagog Oraz Ýazymowyň (9-njy mart, 1928) mirasyny ýatlamak bu aýyň mazmunyna hasam baýlaşdyrýar.
Mart aýynda doglup, milli medeniýetimiziň ösüşine şu günki gün hem mynasyp goşant goşup gelýän ussatlar — Türkmenistanyň halk artistleri Atageldi Garýagdyýew (23-nji mart, 1952) hem-de «Meniň dostum Meleguş» filmindäki Altynyň keşbi bilen tanalýan Kakajan Aşyrow (21-nji mart, 1950) özleriniň döredijilik ýollaryny şowly dowam etdirýärler.
Teatryň we sahnanyň taryhynda bolsa döwrebap türkmen sazçylyk mekdebiniň ösmeginde möhüm orun eýelän Türkmenistanyň halk artisti Orazmyrat Annanepesow (6-njy mart, 1958) hem-de zehinli terjimeçi Annaly Berdiýew (23-nji mart, 1932) galdyran gaýtalanmajak miraslary bilen hemişelik orun aldylar.
Mart aýy dünýä edebiýatynyň ägirtleri bolan Gabriel Garsia Markes (6-njy mart, 1927), Taras Şewçenko (9-njy mart, 1814), Ömer Seýfettin (11-nji mart, 1884), Anar Rzaýew (14-nji mart, 1938) we Maksim Gorkiý (28-nji mart, 1868) ýaly ussatlary hem dünýä berdi. Beýik söz ussady Nikolaý Gogolyň mirasy bolsa (1852-nji ýylyň 4-nji martynda aradan çykan) kämil eseriň ömürlikdigini aýdyň tassyklaýar.
Mundan başga-da, 1993-nji ýylyň 6-njy martynda «Esger» gazetiniň çap edilip başlamagy milli metbugatymyzyň taryhynda aýratyn yz galdyrdy.
Hawa, mart — hakykatdan-da, döredijilik aýy. Bu aýda dünýä inen her bir zehin umumadamzat medeniýetine özboluşly nur çaýdy. Olaryň galdyran baý mirasy bolsa nesilleriň kalbynda hemişelik ýaşar.
