Bürgütler tebigatyň iň haýbatly we güýçli ýyrtyjy guşlarynyň biri bolup, olar asyrlaryň dowamynda batyrlygyň, azatlygyň we belentligiň nyşany hökmünde tanalýar. Bu täsin jandarlar dünýäniň ähli künjeklerinde diýen ýaly duş gelýärler. Olar beýleki guşlardan düýpli tapawutlanýarlar.
Bürgütleriň uly göwrümi, polat ýaly berk penjeleri we örän ýiti görüşi olaryň esasy aýratynlyklarydyr. Olaryň gözleri adamyňkydan, takmynan, sekiz esse has ýiti bolup, birnäçe kilometr uzaklykdan öz awyny anyk saýgarmaga mümkinçilik berýär. Şeýle hem bürgütleriň käbir görnüşleri ganatyny ýaýanda, iki ýarym metre çenli ýetip, olara asman giňişliginde uzak aralyklary ýadaman geçmäge we belentlikde pasyrdap uçmaga ýardam edýär.
«Asman patyşasy» diýen ada mynasyp bolan bu guşlar, awçylyk başarnygynyň kämildigi bilen hem haýran galdyrýarlar. Olaryň çeňňek şekilli güýçli çüňkleri we ýiti dyrnaklary iň çalasyn awlary hem saklamaga we böleklere bölmäge niýetlenendir. Olar, esasan, towşanlary, gemrijileri we käwagt özünden uly bolan jandarlary hem awlaýarlar. Käbir bürgüt görnüşleri, meselem, Gara bürgütler daglyk ýerleriň iň elýetmez gaýalarynda mekan tutup, şol ýerlerden bütin töwerege gözegçilik edýärler.
Türkmen halkynyň taryhynda we medeniýetinde bürgüde we laçyna aýratyn hormat goýulýar. Gadymy döwürlerden bäri ata-babalarymyz bürgütleri eldekileşdirip, aw awlamak üçin ulanypdyrlar. Türkmen edebiýatynda we halk döredijiliginde gahrymanlaryň keşbi bürgüde meňzedilýär. Soňky döwürlerde ýaşaýyş meýdanlarynyň azalmagy sebäpli, bürgütleriň käbir görnüşleri «Gyzyl kitaba» girizildi. Bu owadan guşlary gorap saklamak geljekki ýaşlara tebigy baýlygymyzy ýetirmek üçin wajypdyr. Jemläp aýdanymyzda, bürgütler diňe bir güýçli ýyrtyjylar bolman, eýsem tebigatyň kämil gözelliginiň janly beýanydyr.
Show more