Barlagçylar ilkinji gezek Eýnşteýniň deňlemeleriniň takyk analitik çözgütlerini aldylar, olar gipotetiki «kosmos-wagt kristallaryny» we olaryň mikroskopiki gara deşiklere öwrülmegini beýan etdiler.
Gaty geň galdyryjy zat, hasaplamalar giňişleýin kompýuter modelleşdirmezden, diňe matematik usullary ulanmak arkaly geçirildi.
Şunda işler umumy otnositellige, agrama we energiýa, kosmos-wagta görä amala aşyryldy. Şeýle-de bolsa, käbir nazary modeller kosmos-wagtyň kristal toruny ýatladýan yzygiderli gurluşlary emele getirip bilýän has ekzotik ýagdaýlara mümkinçilik berýär.
Barlagyň awtorlary bu ýagdaýy doňdurmadan aşak temperaturada suwuk bolup galýan, ýöne kiçi daşarky täsirler bilen hem dessine buza öwrülip bilýän super sowadylan suw bilen deňeşdirýärler. Şonuň ýaly-da, kosmos-wagt kristaly iň kiçi üýtgeşmelere duýgur bolan durnuksyz ýagdaýda bolup biler.
Hasaplamalaryň görkezmegine görä, hatda örän az mukdarda energiýa goşmak hem iki senariýanyň birini döredip biler. Birinji ýagdaýda gurluş dargaýar, radiasiýa akymyna öwrülýär. Ikinji ýagdaýda bolsa grawitasiýa çöküşi bolup, mikroskopiki gara deşik emele gelýär.
Barlagyň awtorlarynyň pikiriçe, şeýle gara deşikler nusgawy fizikanyň nukdaýnazaryndan durnukly bolmaly. Şeýle-de bolsa, olaryň örän kiçi ölçegleri sebäpli, diýseň gyzgyn bolar we Stiwen Hokingiň nazaryýetine görä, öz radiasiýalary sebäpli çalt täsirlener.
Kosmos-wagt kristallarynyň bardygy gipoteza bolmagynda galsa-da, täze matematiki çözgütler şeýle obýektleriň hereketine has gowy düşünmäge mümkinçilik berýär we umumy otnositellik nazaryýetini we kwant fizikasyny birleşdirmek üçin mundan beýläk-de synanyşyklarda peýdaly bolup biler.
Show more