Türk tomsunyň kenarlary has köp zady — her bir nahardan lezzet almagy aňladýar. Barha köp syýahatçy dynç alyşlaryny meýilleşdirenlerinde diňe «Nirä gitmeli?» diýip däl, eýsem «Nämäni ýerinde synap görmeli?» diýip hem soraýarlar. Bu möwsümde gastronomik gyzyklanma syýahatçylyk isleginiň esasy sebäpleriniň birine öwrüldi. Stambulyň balyk bazarlaryndan Bodrumyň we Antaliýanyň kenarýaka kafelerine, Anadoly mamalarynyň öýlerinde maşgala naharlaryndan ýerli rahat naharhanalara çenli, galyberse-de, türk öý naharlary tomusky dynç alşyň iň janly we baý taraplarynyň birine öwrülýär hem-de dynç alşyň adaty aýratynlyklaryny — gün, deňiz we baý taryhy mirasy sazlaşykl tamamlaýar.
Soňky barlaglara görä, syýahat we syýahatçylyk tomusky dynç alyş üçin iň gowy saýlaw bolmagynda galýar (79%), gastronomik çäreler bolsa 70% görkeziji bilen ikinji orunda durýar, diňe açyk howadaky dynç alyşdan (69%) biraz yzda. Türkiýe bu tendensiýa doly gabat gelýär: dünýäniň iň baý aşpezlik däpleriniň birine eýe bolan bu ýurduň gastronomiýasy täze möwsümleýin önümler, hoşboý ysly otlar, ýokary hilli zeýtun ýagy we iň täze deňiz önümleri sebäpli, tomsy has aýdyň görkezýär. Sowadylan çorbalar, zeýtun ýagynda bişirilen gök önümler, reňkli işdäaçarlar we öýde taýýarlanan içgiler yssy günlerde dynç almagyň we ýerli tagamy täzeçe duýmagyň ajaýyp usulydyr.
Syýahatçylar Egeý deňziniň kenaynda we Türk riwýerasynda dynç almagy saýlasalar-da, gadymy Anadolynyň medeni mirasyna çümseler-de ýa-da Gara deňiz sebitiniň sowuk daglaryna çekilseler-de, türk tomsunyň aşhanasy her syýahata täze, ajaýyp tagam goşýar: ol dynç alşyň esasy şatlyklarynyň ornuny tutmaýar, tersine, olary ajaýyp derejede doldurýar.
Sowuk aýran aşy şorbasy
Köp sanly tomusky tagamlaryň arasynda Türkiýäniň iň sergilendiriji aşpezlik nyşanlarynyň biri-de däp bolan sowuk aýran aşy çorbasydyr. Gündogar Anadolydan gelip çykan bu ýogurt esasynda taýýarlanan tagam nohutdan we bugdaýdan taýýarlanýar. Aýran aşy ýurduň gündogar böleginde syýahat edýän islendik adam üçin hökman synap görmek gerek bolan önümdir, häzirki wagtda ony Stambul ýaly iri şäherlerdäki däp bolan restoranlarda hem tapyp bolýar.
Ýeňil we tagamly: zeýtun ýagly tagamlar we ajaýyp işdäaçarlar
Tomusky nahar üçin başga bir ajaýyp nusga zeýtun ýagy bilen taýýarlanan tagamlardyr. Ýumşak bişirilip, köplenç, sowadylan görnüşde berilýän tagamlar, Anadolyda ösdürilip ýetişdirilen we ýerli zeýtun ýagy bilen taýýarlanan ýaşyl noýbadan hem-de kabakdan başlap, artishoklara çenli möwsümleýin gök önümleriň tebigy tagamyny doly açyp görkezýär.
Iň söýgüli tagamlaryň arasynda dolma hem bar: hoşboý ysly tüwi garyndysy we zeýtun ýagy bilen doldurylan gök önümler (kabak, bolgar burçy, badamjan). Şeýle hem uly meşhurlykdan peýdalanýan sarma şol bir içlik bilen doldurylan üzüm ýapraklary, türk aşhanasynyň nusgawy hem gymmat bahalarynyň biri hasaplanýar.
Zeýtun ýagy, şeýle hem sebitleýin otlaryň we ýabany gök önümleriň tagamlaryny güýçlendirýär. Mysal üçin, Egeý kenarynda şewketibostan (iýilýän tiken) we deňiz börülçesi (deňiz kuşkonmazy) ýaly ýerli ösümlikler ýagda bişirilýär, bu bolsa ýerli aşhananyň möwsümleýindigini aýdyň görkezýär.
Bu tagamlaryň üstüne gyrymsy işdäaçarlar we täzelenýän öý içgileri goşulýar: miwe şiresi (täze miwelerden taýýarlanan, ýeňil süýjülendirilen we suwda gaýnadylyp sowadylan içgi), däp bolan sorbetler ýa-da öýde taýýarlanan limonad. Pomidor, hyýar, burç we sogandan ybarat bolan, limon we zeýtun ýagy bilen bezelen nusgawy çopan işdäaçary zeýtun ýagy bilen souslanan gök önümlere ajaýyp goşundydyr. Kısır (bulgur işdäaçary), müçwer (ak peýnirli kabak blinçikleri), piýaz (ak lobýa işdäaçary) we ýasmyk toplary ýaly tagamlar islendik tomus naharynyň ajaýyp jemleýji bezegidir.
«Eneleriň aşhanasy» ylhamyň dörän ýeri
«Esnaf lokantalary» (ýerli naharhanalar) öýde bişirilen türk aşhanalaryny açmak üçin iň gowy ýerleriň biridir. Ilkibaşda ýerli işçiler üçin çalt we doýurýan naharlary hödürlemek üçin döredilen bu edaralar onlarça ýyl bäri rahat we myhmansöýer atmosferany saklap, onlarça täze taýýarlanan tagamlary elýeterli bahadan hödürleýärler. «Eneler aşhanasy» («eneje özeni» ýa-da «nonna stalgia») üçin global meýil, ýönekeý, hakyky, maşgala stilindäki düzümlere bolan höwes Türkiýede bu termin döremezden has öň bardy. «Esnaf lokantasynda» hemme zat ýönekeý: myhmanlar täze witrina gutusyndan iň halaýan tagamlaryny saýlaýarlar, her bir tarelka üçin belli bir baha töleýärler we täze çörek hemişe mugt berilýär.
Süýji final: Maraş doňdurmasy
Tomusky aşpezlik syýahatynyň islendik tapgyrynda hökman synap görmeli zat, geçi süýdünden ýasalýan we Kahramanmaraş welaýatynda ösýän ýabany orkideleriň kökleri bilen siňdirilen meşhur Maraş doňdurmasydyr. «TasteAtlas» ýaly platformalar tarapyndan dünýäniň iň gowy desertleriniň biri hökmünde ykrar edilen Maraş doňdurmasy dykyz tekstura we eremä çydamly häsiýetleri bilen tapawutlanyp, dilimlere bölünip berilýär we pyçak we çatal bilen iýilýär.
Türkiýäniň kenarlary, gadymy şäherleri we arassa dag howasy syýahatçylar üçin ýerli tomusky aşhana baryp görmek we bu ajaýyp ýurduň tagamlarynyň çuňlugyny we dürlüligini duýmak üçin has uzak wagtlap bu ýerde galmaga ýene bir sebäpdir.
Show more