Ilkinji garaýyşda gapy ýönekeý bir zat ýaly görünýär. Emma bürünç asyryndan galan gapy panelleri diýseň seýrek duş gelýär. Şeýle tapyndylar geçmişde gizlinlik, howpsuzlyk, gündelik durmuşyň guralyşy we sosial ierarhiýa barada köp zady açyp biler.
Günbatar Türkiýäniň Seýitomer gonamçylygynda işleýän arheologlar Orta bürünç asyryndan galan agaç gapylar hökmünde düşündirilýän seýrek köýen agaç galyndylaryny tapdylar. Bu açyş adamlaryň, takmynan 4000 ýyl mundan ozal öýlerini nähili üpjün edendigi barada täze düşünjeleri hödürleýär diýip, «Arkeonews» ýazýar.
Bürünç asyrynyň arhitekturasynda, köplenç, gapylar, bosagalar we aýlaw daşlary bar, ýöne galan agaç gapy panelleri örän seýrek duş gelýär, sebäbi organiki materiallar çalt çüýreýär. Şonuň üçin gapylar adatça gytaklaýyn subutnamalara, şol sanda postlar we beýleki arhitektura elementlerine esaslanyp täzeden gurulýar. Tapylan agaç bölekleri, ilatly ýeriň bir bölegi ýangyn sebäpli zaýalanansoň köýen bolmagy mümkin. Şeýle-de bolsa, olaryň gönüburçly görnüşi, tagta gurluşy we arhitektura girelgeleriniň golaýynda ýerleşýän ýeri täzeden gurulmaga mümkinçilik berdi.
Deslapky maglumatlara görä, gapylar birnäçe gönüburçly agaç bloklardan ýa-da tagtalardan ýasalypdyr. Ýakyn ýerde metal iňňeler ýokdy; bölekleri birikdirmek üçin agaç berkidijiler ýa-da başga bir organiki berkitme usuly ulanylan bolmagy mümkin. Gapy agajynyň ini 0,68 metrden 0,86 metre çenli — bir ýaprakly gapynyň ululygyna gabat gelýär.
Arheologlar öz işleriniň dowamynda inçe, ýöne haýran galdyryjy dowamlylygy hem gördüler. Günbatar Anadolynyň käbir ýerlerinde henizem ulanylýan käbir oba agaç gapylary, görnüşi boýunça Seýitomeriň gapylaryna meňzeýär. Bu däp-dessuryň müňýyllyklaryň dowamynda üýtgewsiz galandygyny aňlatmaýar, ýöne netijeli bolsa amaly binagärlik çözgütleriniň dowam edip biljekdigini görkezýär. Gadymy ilatly ýerde gapylar kiçi, ýöne üns bilen dizaýn edilen ýaşaýyş jaýlarynyň bir bölegi bolupdyr. Olar otaglary köçeden bölüp, içerki giňişligi goraýardy we gündelik tertibi kesgitleýärdi.
Tapylan artefaktlar bu ýerde adatdan daşary organiki tapyndylaryň has giň suratynyň bir bölegidir. Mundan öň bu ýerde dokma we deri aýakgap bölekleri, şeýle hem ýanan kellelerde saklanan beýni dokumalary tapyldy. Barlagçylar topragyň himiki düzümi we gaýtadan ulanylyşyň ýoklugy sebäpli, käbir organiki materiallaryň saklanyp galandygyny çaklaýarlar.
Show more