Paýtagtymyzdaky ýöriteleşdirilen küşt we şaşka mekdebinde milli sport senanamasynyň iň möhüm wakalarynyň biri — Küşt boýunça Türkmenistanyň çempionatynyň Birinji ligasy tamamlandy. 18—24-nji ýanwar aralygynda geçirilen ýaryş geljekki möwsüm üçin Ýokary liganyň iň soňky gatnaşyjylaryny kesgitledi. Bu barada Türkmenistanyň Küşt federasiýasynyň «MilliInfo» beren habarynda beýan edilýär.
Ýaryşyň formaty we gerimi
Ýaryşda Ikinji liganyň çynlakaý saýlama tapgyryndan geçen iň güýçli küştçüleriň 81-si (açyk derejede 54 we zenanlaryň arasynda 27) bäsleşdi. Ýaryş şweýsar usuly boýunça 11 tapgyrda geçirildi. Guramaçylar ähli gatnaşyjylar üçin deň şertleri, şol sanda pes derejede görýän türgenler üçin inklýuziw gurşawy üpjün etdiler.
Ýaş zehinleriň ýeňşi: Zenanlar derejesi
Daşoguz welaýatyndan 12 ýaşly Dilber Hupbyýewanyň ýeňşi ýaryşyň esasy garaşylmadyk wakasy boldy. Zenanlaryň Ýokary ligasyna aşakdaky türgenler ýollanma aldy:
1-nji orun: Dilber Hupbyýewa (8,5 utuk, FIDE reýtingi: 1780). Ýaş küştçi 2026-njy ýylyň olimpiýa ýygyndysyna girmek ugrundaky maksadynyň çynlakaýdygyny subut etdi.
2-nji orun: Mähri Agamyradowa (8,5 utuk, Lebap welaýaty, 1884). Ol durnuklylygyň ýokary dereje görkezip, diňe goşmaça görkezijiler boýunça birinji orundan yza galdy.
3-nji orun: Aýşa Gubataýewa (8 utuk, Aşgabat, 1878). Magtymguly adyndaky TDU-nyň talyby tejribeli oýunçy derejesini tassyklap, Ýokary liga geçmegi başardy.
4-nji orun: Mährijemal Gurbangeldiýewa (7,5 utuk, 1851) hem elita diwizionyna gatnaşmaga hukuk gazandy.
Netijeler: Açyk dereje
Açyk derejede Lebabyň küşt mekdebiniň okuwçylary sanawyň ýokary basgançaklaryny eýelediler. Bu ýerden şu türgenlere Ýokary liga geçmek miýesser etdi:
1-nji orun: Gurbanmyrat Rüstemow (9 utuk, FIDE reýtingi: 2036). 16 ýaşly ýetginjek ýaryşyň esasy gahrymanyna öwrülip, Şahruh Turaýew we zenanlar ýygyndysynyň lideri Lala Şöhradowa ýaly öňdebaryjylary ynamly ýeňdi.
2-nji orun: Ilhan Çaryýew (8,5 utuk, 2086). Lebabyň mekdebiniň 18 ýaşly wekili eýýäm ikinji ýyl yzygiderli elita diwizionynda oýnamaga hukuk gazandy.
3-nji orun: Şahruh Turaýew (8 utuk, 2198). Zenanlar ýygyndysynyň baş tälimçisi ýaryşyň köp böleginde öňdeligi elden bermedi. Ol soňky tapgyrlardaky birnäçe şowsuzlyga garamazdan, Ýokary ligada medallar ugrundaky esasy dalaşgärleriň biri bolup galýar.
Iň gowy bäşlik: Şeýle hem Ýokary liga 72 ýaşly küşt weterany, halkara ussasy Karen Grigorýan (2225) we Leýla Şöhradowa (2174, 2026-njy ýylda zenanlar ýygyndymyzyň agzasy) geçmegi başardylar.
Geçirilen çempionat ýaşlaryň hünär derejesiniň ep-esli ýokarlanandygyny tassyklady. Türkmen küştünde nesilleriň çalyşýandygy indi aýdyň görünýär: ýaş oýunçylar diňe bir tejribeli ussatlar bilen bäsleşmän, eýsem, milli derejede öz oýun düzgünlerini görkezmegiň hötdesinden hem gelýärler.
Öňde — Ýokary liga: Iň güýçlileriň bäsleşigi
Fewral aýynda küşt jemgyýetçiligine milli ýaryşyň iň ýokary nokady garaşýar. Ýokary liganyň ýaryşlary (açyk we zenanlar derejesinde) her bölümde saýlanan 8 ussadyň gatnaşmagynda, iki aýlawly ulgam boýunça geçiriler.
Açyk derejäniň gatnaşyjylary:
Birinji liganyň 5 ýeňijisine beýleki saýlama ýollary arkaly ýerlerini üpjün eden oýunçylar goşular:
Wepaly Halynyýazow (reýting: 2194) — 2025-nji ýylyň Ýokary ligasynyň çempiony;
Ahmet Gubataýew (2176) — Federasiýanyň Kubogynyň ýeňijisi;
Amanmuhammet Hommadow (2268) — Gran-pri tapgyrynyň ýeňijisi.
Bu ýerde esasy üns Leýla Şöhradowa gönükdirilendir. Zenanlaryň arasynda iň ýokary reýtinge eýe bolup, ol eýýäm milli ýygyndydaky ýerini üpjün etdi. Emma Leýla gymmatly tejribe toplamak üçin ýurduň iň güýçli («erkek») küştçüleri bilen bäsleşmegi saýlap, açyk Ýokary ligada oýnamaga hukuk gazandy.
Zenanlar derejesiniň gatnaşyjylary:
Zenanlaryň elita diwizionynda Birinji liganyň öňdebaryjylaryna şular goşular:
Jahan Rejepowa (1985) — 2025-nji ýylyň Ýokary ligasynyň häzirki çempiony;
Gülmira Seýilhanowa (1914) — Federasiýanyň Kubogy arkaly;
Ogulsuraý Baýrambaýewa (1945) — Gran-pri tapgyrynyň wise-çempiony (çempiony: Leýla Şöhradowa);
Lala Şöhradowa (2089) — reýting boýunça.
Zenan küştüniň ösüşi
Zenanlaryň açyk elita diwizionyna gatnaşmak meýli Türkmenistanda zenanlar küştüniň derejesiniň çalt ýokarlanýandygyny görkezýär. Leýla Şöhradowa 2023-nji we 2025-nji ýyllarda «erkekleriň» Ýokary ligasyna çykan uly uýasy Lala Şöhradowanyň ýoluny dowam etdirýär. Şeýlelikde, soňky 4 ýylyň içinde eýýäm üçünji gezek zenan maşgalalar umumy hasapda ýurduň iň güýçli küştçüleriniň sanawyna girdiler.
