Türkmen halkynyň taryhyndaky hasratly senäniň — Aşgabat ýertitremesiniň 78 ýyllygynyň öňüsyrasynda Alp Arslan adyndaky Milli drama teatrynda «Halk hakydasy» atly spektakl görkezildi.
Ýeri gelende ýatlasak, ýaňy-ýakynda ýurdumyzda geçirilen «Garaşsyzlyk ganatym, Watanym — seždegähim» atly teatr festiwalynda bu sahna eseri iň ýokary sylaga — Gran-pri baýragyna mynasyp bolupdy. Elbetde, 1948-nji ýylyň şol pajygaly wakasy gözleriňe ýaş aýlamaga mejbur edýän agyr ýatlamalary halkymyzyň hakydasynda ebedi galdy.
Gadam Kakabaýewiň pýesasy esasynda goýlan «Halk hakydasy» spektakly 1948-nji ýylyň 6-njy oktýabry gijesiniň sagat birden on iki minut geçen pursadynda başlanan elhenç weýrançylygy uly takyklyk bilen janlandyrýar. Alp Arslan adyndaky Milli drama teatrynyň döredijilik topary sahna eserini goýmaga aýratyn inçelik we jogapkärçilik bilen çemeleşipdir. Sahnalaşdyryjy suratkeşler — sungatda at gazanan işgärler Batyr Bekmyradow bilen Mekan Annamyradowyň zähmeti Aşgabadyň ýokary okuw mekdepleriniň biriniň gyzlar umumy ýaşaýyş jaýynyň ýykylyşyny sahnada janlandyrmagy başarypdyr.
— Bu diňe bir gahryman ýa-da bir millet baradaky gürrüň däl, sebäbi ýertitremäniň pidalarynyň arasynda türkmenlerden başga-da, köp sanly özbekler, gazaklar, gyrgyzlar, ruslar bar... — diýip, dramaturg Gadam Gylyjowiç belleýär. — Pýesanyň öz içine alýan pajygaly wakalary, takmynan, gije sagat 2-den daňdan 6-a çenli aralygy eýeleýär. Emma eýýäm ýertitremäniň ilkinji sagatlarynda aşgabatlylaryň belent gahrymançylygy ýüze çykýar.
Lukmanlar, harby gullukçylar we ýaralanan adamlaryň hut özleri-de biragyzdan ynsanperwerlik gahrymançylygyny görkezýärler. Türkmenler bilen bir hatarda, ermeniler, ruslar we täjikler hem umumy betbagtçylyga garşy halklaryň dostlugyny görkezýärler. Hemmeler biri-birine dogan bolup, galan sähelçe kuwwatyny hem beýleki ejir çekenleri halas etmäge sarp edýärler. Aşgabatlylaryň gahrymançylykly hereketleri bilen bir hatarda, pýesanyň sýužetine talaňçylyk bilen bagly bölek hem girizilipdir.
Spektaklda baş gahryman diýen düşünje ýok: ähli rollary epizodik diýip atlandyrmak bolar. Ýöne pajygaly wakalaryň köpöwüşginli beýanynda Aşgabat ýertitremesiniň weýran ediji täsiri has aýdyň duýulýar. Sahnanyň aýdym-saz bezegini hem uly üstünlik hasaplamak bolar. Saz bezegçisi Mämmet Hydyrow Danatar Hydyrowyň we Rejep Rejepowyň eserlerinden parçalary ussatlyk bilen ulanypdyr, bu bolsa şol gije Aşgabadyň harabalyklarynyň arasynda bolan adamlaryň içki ruhy dramasyna doly laýyk gelýär.
Sahnadaky pajyga tomaşaçylaryň gözlerine ýaş aýlamagyna sebäp boldy. Bu bolsa bigünä pidalara bolan çuňňur duýgudaşlygyň aýdyň beýanydyr. Zal baş egmäge çykan artistleri el çarpyşmalar bilen şowhunly mübäreklep garşylady. Munuň özi spektaklyň tomaşaçylaryň ýokary bahasyna eýe bolandygynyň beýanyna öwrüldi.
