Käbir adamlaryň bir gezek gören zadyny, hatda tutuş sahypany ýa-da suraty hem jikme-jik ýatda saklap bilýändigi aýdylýar. Muňa, köplenç, «fotografiki ýat» diýilýär. Ýöne hakykatda adam beýnisi kameranyň suraty ýaly maglumatlary kämil görnüşde saklap bilýärmi?
Ylmy netijelere görä, kämil «fotografiki ýadyň» bardygy subut edilmedi. Bu düşünjä iň ýakyn hadysa «eidetiki şekil» diýilýär. Şeýle ýagdaýda adam bir surata seredenden soň, ony gysga wagtlap örän aýdyň göz öňüne getirip bilýär.
Eidetiki şekiller boýunça geçirilen gözlegleriň köpüsi çagalar bilen baglanyşykly. Käbir adamlarda şekil birnäçe sekuntdan birnäçe minuta çenli aýdyň saklanyp bilýär, ýöne ol hem hemişe takyk bolmaýar. Adam käbir ownuk jikme-jiklikleri ýalňyş ýatlap ýa-da aslynda bolmadyk detaly hem goşup biler.
Uly adamlarda bolsa şeýle ukybyň, hakykatdan hem, «surat ýaly ýat» görnüşinde bardygy subut edilmedi. Örän güýçli ýady bolan adamlaryň käbiri bolsa ýörite usullary — maglumatlary toparlara bölmek, baglanyşdyrmak ýa-da aňynda şekiller döretmek ýaly usullary ulanýar.
Şonuň üçin hem, kimdir biri: «Men bir gezek okasam, hemmesini ýatda saklaýaryn» diýse, bu hökmany suratda onuň fotografiki ýady bar diýmek däldir. Belki, onuň ýat tutmak usuly has täsirli ýa-da belli bir ugurda has güýçlüdir.
Adam beýnisi, hakykatdan hem, täsin maglumat saklaýjydyr, ýöne ol kamera däl. Bir zady örän aýdyň ýatda saklamak mümkin, emma hemme zady ýalňyşsyz surat ýaly saklamak häzirki ylmy maglumatlar boýunça subut edilen ukyp däl.
Show more