Sagatlara seredenimizde hemme zat adaty ýaly görünýär: 1 minutda 60 sekunt, 1 sagatda 60 minut, bir günde 24 sagat. Ýöne näme üçin hut 60? Näme üçin tegelek 100 däl?
Bu düzgüniň kökleri müňlerçe ýyl ozal ýaşan wawilonlylara baryp ýetýär. Gadymy Wawilonyň matematikasynda 60-lyk san ulgamy giňden ulanylypdyr. Şol döwürden galan bu pikir soňra astronomiýa we wagt ölçeglerine hem täsir edipdir.
60 sany saýlamak tötänden däl. Sebäbi 60-y köp sanlara galyndysyz bölmek bolýar: 2-ä, 3-e, 4-e, 5-e, 6-a, 10-a, 12-ä, 15-e, 20-ä we 30-a. Bu bolsa bir zady birnäçe deň bölege bölmegi aňsatlaşdyrýar.
Mysal üçin, 60-yň üçden biri 20, dörtden biri 15, altydan biri bolsa 10 bolýar. Şonuň üçin burçlary we wagty dürli böleklere bölmek amatly bolupdyr.
Emma «24 sagadyň» gelip çykyşy başga taryhy däbe bagly. Gadymy müsürliler günüň wagtyny gündiz we gije böleklerine bölüpdirler. Şeýlelikde, wagtyň dürli bölekleri asyrlaryň dowamynda biri-birine goşulyp, kem-kemden häzirki ulanylýan ulgam emele gelipdir. NASA-nyň maglumatlarynda hem häzirki günüň 24 sagat, 1440 minut we 86 400 sekunt hökmünde ölçenýändigi görkezilýär.
Şeýlelikde, 1 minutda 60 sekunt bolmagynyň esasy sebäbi tebigatyň «60» sany saýlamagy däl. Bu — gadymy adamlaryň matematika we astronomiýada saýlan amatly ulgamynyň häzirki wagta çenli dowam edip gelen mirasydyr.
Show more