Alymlar Wenusyň ýokarky atmosferasynda ägirt uly konsentrik halkalaryň tapylandygyny habar berdiler. Halkalar ýagtylanan ýarym şaryň uly bölegini örtýärdi, ýöne adaty şöhlelenen ýagtylykda görünmeýärdi we diňe çyzykly polýarizasiýa bilen gözegçilik edilende peýda bolýardy. Adaty bolmadyk tolkun 2010-njy ýylyň 24-nji maýynda tötänleýin 36 minutlyk gözegçilik wagtynda anyklandy. Indi bolsa alymlar bu açyşy yglan etmek kararyna geldiler.
Gözegçilikler La Palma adasyndaky 4,2 metrlik Uilliam Gerşel teleskopyna oturdylan «ExPo» synag polýarimetri arkaly geçirildi. Polýarimetr ýagtylygy polýarizasiýa edilen iki sany ortogonal şöhlelere böldi we suwuk kristal modulýatoryny ulanyp, olary 35 Gts ýygylykda çalyşdy, bu enjamlaryň bozulmalaryny we Ýeriň atmosferasyndaky turbulentligiň täsirlerini basyp ýatyrdy. Käbir dar zolakly süzgüçleri ulanyp, Wenusyň atmosferasynda öň hiç haçan syn edilmedik haýran galdyryjy konsentrik halkalar peýda boldy.
Gynansak-da, bu açyş gözegçilik sessiýalaryndan has giç, enjamyň ulanylmagy sebäpli eýýäm sökülip, synagy gaýtalamak mümkin bolmadyk mahaly edildi. Şonuň üçin hem, synaga gatnaşyjylar açyş barada dessine habar bermediler, sebäbi ony fiziki hadysalar bilen düşündirip bilmediler.
Täze makalanyň awtorlarynyň biri bu açyşa, takmynan ýedi ýyl soň, ýapon Akatsuki zondy Wenusa iberen planetanyň atmosferasynda polýusdan polýusa ýaýraýan tolkun anyklananda we planetar ölçegli atmosfera tolkunlarynyň Wenusda ýüze çykyp biljekdigini görkezdi. Bir alym simulýasiýa geçirdi we Gün energiýasynyň geçirilmegine jogapkär bolan dykyzlygy 5-10% artýan tolkunlaryň, hakykatdan hem, Wenusyň atmosferasynda ýaýrap biljekdigini anyklady.
Bu bulut gatlagy Gün tarapyndan gyzdyrylanda we soňra ýelleriň täsiri bilen gurşalyp alnanda bolup geçmeli. Eger tassyklansa, şeýle açyş Wenusdaky atmosfera prosesleri barada täze düşünjelere getirip biler, bu bolsa alymlar üçin syr bolup galýar. Mysal üçin, Wenusyň bulut örtügi planetanyň daşyndan her dört Ýer gününde aýlanýar, bu tizlik onuň öz okunyň daşyndan aýlanmagyndan birnäçe esse ýokary. Alymlar bu adatdan daşary synlamany ylmy jemgyýete hödürlemek bilen, garaşsyz toparlary öz netijelerini barlamaga çagyrýarlar we beýleki zatlar bilen birlikde dünýäniň bir künjeginde täze nesil polýarimetrleriň peýda bolmagyna umyt baglaýarlar.
Show more