Gomeriň «Iliada» we «Odisseý» poemalarynyň ölmez-ýitmez setirlerinden başlap, dünýäniň öňdebaryjy muzeýlerinde geçirilýän uly möçberli Golliwud filmleriniň täsirleri we şunuň bilen bagly sergiler ähli yklymlardaky adamlaryň Troýanyň taryhy asyrlaryň dowamyndaky ýagdaýyny göz öňüne getirmegini ýardam edýär.

Demirgazyk Egeý sebitinde ýerleşýän we ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna giren şäher diňe bir geçen döwürleriň sessiz şaýady bolmak bilen çäklenmän, eýsem, dünýä edebiýaty, sungaty we ylmy üçin tükeniksiz ylham çeşmesidir. Häzirki wagtda Troýanyň beýik mirasy iri halkara taslamalarynyň netijesinde dünýä täze öwüşgin bilen açylýar.

Şu ýyl hakyky medeni ýeňiş Rimdäki Kolizeýde 11-nji iýunda açylan Troýa artefaktlarynyň sergisi boldy. Bu uly taslama 19 türk muzeýinden (Çanakkaledäki baýrakly Troýa muzeýi bilen birlikde) 221 şaheser we italýan kolleksiýalaryndan 80 eksponaty jemledi, 50 türk artefakty ilkinji gezek italýan jemgyýetçiligine görkezildi. Rimiň merkezinde geçirilen sergi halkara metbugatynyň uly ünsüni çekdi we Troýanyň dünýä mirasy hökmünde eýeleýän derejesini ýene-de bir gezek tassyklady.

Medeni we ylmy missiýa beýleki ýurtlarda hem dowam edýär: Nýu-Ýorkdaky Türk öýünde üstünlikli geçirilen konferensiýadan soň, estafetany Niderlandlar kabul edýär. 28-nji iýunda Amsterdamdaky Ýunus Emre institutynda özboluşly fotosurat sergisi açylar, Troýa ekspedisiýasynyň baş arheology professor Rüstem Aslan bolsa 29-njy iýunda Leýden uniwersitetinde çykyş eder. Şeýle-de bolsa, bu halkara sergiler diňe gyzykly giriş sözi. Bu beýik şäheriň syryny, hakykatdan hem, açmak üçin Türkiýe syýahatçylary Çanakgalanyň merkezinden bary-ýogy 30 kilometr uzaklykda ýerleşýän Troýanyň arheologik ýerine baryp görmäge çagyrýar.

Tebigatyň, taryhyň we mifiň sinergiýasy: Çanakgala

Egeý deňziniň demirgazyk derwezesinde — strategik Dardanel bogazynyň girelgesinde ýerleşýän Çanakgala özboluşly deňiz kenaryndaky oazisdir. Ol ajaýyp dynç alyş üçin ähli zady hödürleýär: Gün şöhlesine baý kenarlar, ajaýyp suw sport görnüşleri, gözel düşelgeler, welosiped ýollary we içgi zawodlary.

Sebite gelenler Çanakgala söweşiniň (Birinji Jahan urşunyň Gallipoli kampaniýasy) ýadygärliklerine baryp ýa-da batyp giden harby gämilere çümmek arkaly XX asyryň dramatik taryhyny başdan geçirip bilerler. Tebigaty söýüjiler rowaýata öwrülen Ida dagynyň (Kaz Daglary) zümerret eňňitlerini, Assosyň billur suwlaryny we Bozçaada bilen Gökçeadanyň asuda ada atmosferasyny gowy görerler. Şeýle-de bolsa, welaýatyň täji Troýa bolup galýar we Çanakgalanyň merkezindäki kenarda dikilen ägirt uly agaç at bu syrly dünýä üçin simwoliki portal bolup hyzmat edýär.

Troýa: 5000 ýyllyk üznüksiz taryh

Tewfikiýe obasynyň golaýynda ýerleşýän Troýa, esasan hem, Gomeri «Iliada» ýazmaga ylhamlandyran şäher hökmünde ýatda galýar. Troýa urşy bu ýeri adamzadyň hakydasynda ebedileşdirse-de, şahyryň beýan eden wakalaryndan has öň bu ýerde durmuş joşgunly bolupdyr. Häzirki wagtda ÝUNESKO-nyň arheologik toplumynda irki bürünç asyryndan Wizantiýa döwrüne çenli 5000 ýyllyk üznüksiz taryhy görkezýän 10-dan gowrak medeni gatlak görkezilýär.

Galanyň girelgesinde myhmanlary monumental agaçdan ýasalan Troýa aty garşylaýar. Şu ýerden başlap, kämil saklanan gala diwarlary we daş düşelen  köçeler boýunça gezelenç edip bilersiňiz. Bu ýerleriň bir wagtlar Ahillesiň ýa-da Gektoyň aýak basan künjekdigi çaklanylýar.

Gyzykly tarapy, Troýanyň taryhy Eneýa rowaýaty arkaly Rim imperiýasynyň gelip çykyşy bilen berk baglanyşyklydyr. Wirgiliň aýtmagyna görä, dogduk şäheri ýykylandan soň, Troýa şazadasy Eneýa «Täze Troýany» gözlemek üçin howply syýahata çykýar. Häzirki wagtda Ýewropa Geňeşi tarapyndan «Eneýa ýoly» diýlip atlandyrylýan medeni ugur hökmünde resmi taýdan ykrar edilen ýoldan geçen Anadoly şazadasy uzak nesilleriniň biziň eýýamymyzdan öňki 753-nji ýylda Rimi esaslandyran Latiýanyň kenaryna ýetýär. Günbatar edebiýatynyň ähli görnüşlerini döreden şäherçäniň harabalyklaryny görmek bürünç asyrynyň kuwwatly galalaryndan Rim Odeonyna we Buleuterionyna çenli uzaýan menzil islendik syýahatçy üçin gymmatly tejribedir.

Troýa muzeýi: Geçmişe interaktiw çümmek

Arheologiýa ýadygärliginiň girelgesinde ýerleşýän iň döwrebap Troýa muzeýine baryp görmezden, Troýa syýahaty doly amala aşyryp bolmaz. Abraýly halkara baýraklarynyň eýesi bolan bu binagärlik şaheri myhmanlara wagtyň içinde interaktiw syýahat etmäge mümkinçilik berýär. Muzeýiň üç gaty şäheriň asyrlaryň dowamyndaky hronologiýasyny täzeden döretmek üçin döwrebap multimediýa tehnologiýalaryny, dioramalary we proýeksiýalary ulanýar, bu bolsa myhmanlara öz döwrüniň kontekstinde gazuw-agtaryş işleriniň dowamynda tapylan gymmatly hazynalary görmäge mümkinçilik berýär.

Syýahatyňyzy meýilleşdirmek üçin peýdaly maslahatlar:

Ol ýere nädip barmaly: Stambul howa menzilinden Çanakgala yzygiderli gündelik uçar gatnawlary amala aşyrylýar. Troýa Stambuldan awtoulag bilen hem aňsatlyk bilen baryp bolýar: Çanakgala 1915 köprüsi sebäpli, gözel ýerlere barmak üçin bary-ýogy birnäçe sagat gerek bolýar.

Nirede galmaly: Çanakgalada halkara zynjyrlarynyň döwrebap myhmanhanalaryndan başlap, rahat butik rezidensiýalaryna çenli dürli ýaşaýyş jaýlary bar. Has hakyky, tejribe üçin gazuw-agtaryş işlerine iň ýakyn ýerleşýän we myhmansöýerligi bilen meşhur bolan Tewfikiýe obasyndaky maşgala tarapyndan dolandyrylýan myhmanhanalary saýlaň.

Näme etmeli: Gallipoli ýarymadasyndan Eçeabat we Troýa arkaly gözel Bozçaada adasyna çenli uzalyp gidýän bu ýol ýerli içgi önümçiliginiň asyrlardan bäri dowam edýän däplerine has ýakyndan göz aýlamagy hödürleýär.

Nämeleri synap görmeli: Çanakgaladaky aşpezlik önümleri ýerli içgi önümleri bilen utgaşýar. Meşhur Ezine pendirini, ýerli zeýtun ýagy goşulan Egeý işdäaçarlaryny we elbetde, iň täze deňiz önümlerini, esasan hem, Dardanel we Saros aýlagynyň suwlarynda tutulan meşhur sardinalary synap görüň!