25 ýyllyk uly gözlegiň netijeleri doly ýagly peýnir we gaýmak iýmegiň demensiýa howpuny peseldýändigini ýüze çykardy. Has takygy, bu önümleri köp iýenlerde demensiýa keseliniň döremek howpy olary az iýenlere ýa-da hiç iýmediklere garanda pes bolupdyr.
Täze gözleg belli bir derejedäki ýagly süýt önümleriniň görnüşleri bilen demensiýanyň döremeginiň arasyndaky gyzykly arabaglanyşygy tapdy. «ScienceDaily» tarapyndan berilýän maglumatlara görä, doly ýagly peýnirleri yzygiderli iýen adamlaryň kognitiw pese gaçmak howpy hem has pes bolupdyr.
Ýokary ýagly peýnirler ýag mukdary 20%-den ýokary bolan önümlerdir. Bulara peýnirleriň «Çeddar», «Bri» we «Gauda» diýen görnüşleri girýär. Her gün azyndan iki dilim çeddar (takmynan 50 gram) iýen adamlar özlerini az mukdarda peýnir bilen çäklendirýänlere ýa-da ony doly aýyrýanlara garanda, uly artykmaçlyk görkezdiler. Seljerme yzygiderli peýnir iýmegiň demensiýa howpuny 13 %-e çenli azalýandygyny görkezdi. Damar demensiýasyna garşy gorag has möhüm bolup, howp 29% azaldy.
Gözlegde şeýle hem agyr gaýmagyň beýnä täsiri öwrenildi. Az mukdarda gaty gaýmak iýmek hem şuňa meňzeş oňyn täsir bilen baglanyşykly. Mysal üçin, her gün iki-üç çaý çemçesi gaýmak içýän ulularda demensiýa howpunyň 16% azalandygyny gördüler.
Bu gözleg Şwesiýanyň Lund uniwersitetiniň alymlar topary tarapyndan doktor Emiliýa Sonestedtiň ýolbaşçylygynda geçirildi. Ol çärýek asyry öz içine alýan 28 müňe golaý şwesiýaly ulularyň arasynda geçirilen uly gözlegiň maglumatlaryna esaslandy. Gatnaşyjylaryň iýmitleniş endikleri seljerildi, dürli görnüşli süýt önümleriniň sarp edilişiniň ýygylygy we mukdary bahalandyryldy. Gatnaşyjylar iýmit gündeliklerini ýazyp, bir hepdäniň dowamynda ähli iýmitleri ýazdylar. Soňra alymlar her üç-bäş ýylda gözlegleri gaýtalap, meýletinçileriň iýmitlerine we saglyk ýagdaýyna baha berdiler. Uzakmöhletleýin gözegçilik gözlegi demensiýanyň hasaba alnan ýagdaýlarynyň köpüsiniň doly ýagly peýnirleri seýrek iýýän ýa-da gaty gaýmakdan doly gaça durýan gatnaşyjylarda ýüze çykandygyny görkezdi. Doktor Sonestedt netijeleri düşündirmekde seresaplylygyň möhümdigini nygtady. Ýagly süýt önümleriniň käbir görnüşleri bilen demensiýanyň töwekgelçiliginiň azalmagynyň arasynda aýdyň baglanyşyk bar bolsa-da, ylym ýaglaryň beýnini goraýandygy barada netijä gelmäge heniz taýýar däl. Bu baglanyşygyň mehanizmine düşünmek üçin has çuňňur gözlegler gerek.
Show more